I. Audiometria tonalna
- Audiometria tonalna to badanie słuchu, które pozwala określić próg słyszenia, czyli najcichsze dźwięki, jakie pacjent jest w stanie usłyszeć. Podczas badania do badanego ucha, za pomocą słuchawek, podawane są pojedyncze dźwięki o różnych częstotliwościach – niskich, średnich i wysokich. Pacjent sygnalizuje moment usłyszenia dźwięku, naciskając przycisk.
Wynik badania, tzw. audiogram, pozwala ocenić, czy słuch mieści się w normie, czy też występuje niedosłuch. Na tej podstawie można również określić, czy konieczna jest konsultacja z lekarzem laryngologiem.
Badanie przeprowadzane jest za pomocą specjalistycznego urządzenia – audiometru – w tzw. kabinie ciszy, co minimalizuje wpływ hałasu z otoczenia i zwiększa precyzję pomiarów.
Jak odczytać wynik audiometrii tonalnej?
Wynik badania słuchu metodą audiometrii tonalnej przedstawiany jest w formie audiogramu.
Co przedstawia audiogram?
Oś pozioma (Hz) – pokazuje częstotliwości dźwięków: Od niskich (np. 125 Hz) do wysokich (np. 8000 Hz)
- Niskie dźwięki to np. buczenie, wysokie – piskliwe tony
Oś pionowa (dB HL) – przedstawia natężenie dźwięku: Im niżej na wykresie, tym głośniejszy dźwięk musiał być, aby pacjent go usłyszał
Co oznaczają kolory?
- Czerwony kolor – prawe ucho
- Niebieski kolor – lewe ucho
Co oznacza krzywa na wykresie?
Krzywa pokazuje tzw. próg słyszenia – najmniejsze natężenie dźwięku, które pacjent był w stanie usłyszeć na danej częstotliwości
- Dźwięki poniżej krzywej są słyszalne
- Dźwięki powyżej krzywej są niesłyszalne
Czym jest „banan mowy”?
Szary obszar na wykresie to tzw. banan mowy
Przedstawia on zakres częstotliwości i natężeń typowych dla dźwięków mowy
Jeśli krzywa słyszenia nie pokrywa się z tym obszarem, pacjent może mieć trudności ze słyszeniem i rozumieniem mowy
Odchylenia od normy mogą wskazywać na niedosłuch i potrzebę konsultacji z laryngologiem
Stopnie uszkodzenia słuchu
Wynik badania audiometrycznego pozwala określić stopień niedosłuchu, czyli jak bardzo słuch pacjenta odbiega od normy. Klasyfikacja opiera się na wartości progu słyszenia wyrażonego w decybelach (dB HL):
Niedosłuch lekki:
20–40 dB HL
Pacjent może mieć trudności ze słyszeniem szeptu i cichych dźwięków mowy, zwłaszcza w hałasie.
Niedosłuch umiarkowany:
41–70 dB HL
Utrudnione jest rozumienie mowy, nawet w spokojnym otoczeniu. Często wymaga stosowania aparatów słuchowych.
Niedosłuch znaczny:
71–90 dB HL
Mowa słyszalna tylko przy podniesionym głosie. Znaczne ograniczenie w komunikacji.
Niedosłuch głęboki:
powyżej 90 dB HL
Osoba może nie słyszeć większości dźwięków mowy. Wymagana zaawansowana pomoc – np. implant ślimakowy
II. Audiometria mowy
- Audiometria mowy to badanie uzupełniające audiometrię tonalną, które pozwala ocenić, jak dobrze pacjent rozumie mowę przy różnych poziomach natężenia dźwięku.
Badanie wykonywane jest przy użyciu audiometru i polega na odtwarzaniu przez słuchawki specjalnie przygotowanych list słownych (najczęściej pojedynczych słów).
Zadaniem pacjenta jest powtórzenie usłyszanych słów – na podstawie liczby poprawnych odpowiedzi ocenia się stopień zrozumiałości mowy.
Co pokazuje krzywa artykulacyjna?
Krzywa artykulacyjna to wykres używany w audiometrii słownej, który obrazuje zrozumiałość mowy w zależności od głośności dźwięku.
Jak czytać wykres?
- Oś pozioma – przedstawia natężenie dźwięku (w decybelach, dB)
- Oś pionowa – pokazuje procent poprawnie powtórzonych słów przez pacjenta
Na podstawie odpowiedzi pacjenta rysowana jest krzywa artykulacyjna, która:
- Wzrasta wraz ze zwiększaniem głośności dźwięków
- Osiąga maksimum (np. 100% rozumienia) przy odpowiednim natężeniu
- Może się spłaszczać lub nie osiągać pełnej wartości, jeśli występują zaburzenia słuchu
Co może oznaczać wynik?
- Stroma i wysoka krzywa – oznacza dobrą zrozumiałość mowy
- Płaska lub obniżona krzywa – może wskazywać na:
- niedosłuch odbiorczy (np. uszkodzenie ucha wewnętrznego lub nerwu słuchowego)
- problemy z przetwarzaniem dźwięków mowy
- potrzebę dalszej diagnostyki lub dopasowania aparatów słuchowych
Krzywa artykulacyjna to narzędzie, które pozwala ocenić nie tylko czy pacjent słyszy dźwięki, ale również czy rozumie mowę – co ma kluczowe znaczenie w codziennym funkcjonowaniu.
III. Audiometria impedancyjna
- Audiometria impedancyjna, zwana również tympanometrią, to badanie obiektywne, które nie wymaga aktywnego udziału pacjenta.
Na czym polega badanie?
Badanie wykonuje się za pomocą specjalistycznego urządzenia – audiometru impedancyjnego – oraz sondy umieszczonej w uchu pacjenta. Urządzenie mierzy podatność błony bębenkowej przy zmieniającym się ciśnieniu w kanale słuchowym.
Co można dzięki temu zbadać?
Tympanometria pozwala ocenić prawidłowość działania ucha środkowego oraz wspomaga diagnozę takich schorzeń jak:
- dysfunkcja trąbki słuchowej
- wysiękowe zapalenie ucha środkowego
- otoskleroza
- przerwanie łańcucha kosteczek słuchowych
Dodatkowo:
Badanie umożliwia ocenę odruchu mięśnia strzemiączkowego – obronnego odruchu ucha na nagłe, głośne dźwięki.
Jak odczytywać wynik tympanometrii?
- Krzywa typu A
Wynik prawidłowy — wskazuje na prawidłowe funkcjonowanie ucha środkowego. - Krzywa typu B
Wynik nieprawidłowy — krzywa jest wypłaszczona, co może świadczyć o obecności wysięku w uchu środkowym lub perforacji błony bębenkowej. - Krzywa typu C
Wynik nieprawidłowy — szczyt krzywej przesunięty jest w stronę ujemnych wartości ciśnienia, co sugeruje niedrożność trąbki słuchowej lub ujemne ciśnienie w uchu środkowym.
